ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΠΕΙΡΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΤΕΓΗΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ - 1930 - (ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ)

Είκοσι φωτογραφίες από τον παλιό Πειραιά.


Το Τραμ της Φρεαττύδας, περνά μπροστά από το Ρωσικό Νοσοκομείο. Στην οροφή του αναγράφει το δρομολόγιό του σύμφωνα με τις ονομασίες της εποχής. Σταθμός Σ.Α.Π. - Οδός Ηφαίστου - Μουνυχία - Φρεαττύς.

Η οδός Ηφαίστου είναι η σημερινή Ελευθερίου Βενιζέλου. Ως Μουνυχία θεωρείτο τότε ο λιμένας της Ζέας (Πασαλιμάνι), γι΄ αυτό και η σημερινή Λεωφόρος Γρηγορίου Λαμπράκη, καλείτο τότε λεωφόρος Μουνυχίας. Το λάθος αποκαταστάθηκε και σήμερα Μουνυχία αποκαλείται το Μικρολίμανο (Τουρκολίμανο). Περισσότερα για τη Φρεαττύδα εδώ.

Η Ακτή Μιαούλη επιχρωματισμένη δημιουργεί την εντύπωση ενός πίνακα ζωγραφικής. Από τη μια πλευρά του δρόμου κυριαρχεί το πλήθος των εμπορικών και από την παραλιακή πλευρά στη σειρά τα περίπτερα. 


Στη συμβολή της Ακτής Μιαούλη με την οδό Μπουμπουλίνας συναντούμε το γνωστό "Μέγαρο Αδελφών Βάττη" (ή και Βάτη) που σήμερα στεγάζει υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας. Κατασκευάστηκε από τον Αρχιτέκτονα Α. Νικολούδη το 1924 ώστε κάποιο τμήμα του να στεγάζει ξενοδοχείο πολυτελείας ενώ το υπόλοιπο προοριζόταν για εγκατάσταση εμπορικών επιχειρήσεων. Περισσότερα για την ιστορία του εδώ





Η μαρμάρινη επιγραφή στα ρωσικά, κυριαρχεί στη πρόσοψη του σημερινού Ναυτικού Νοσοκομείου Πειραιά. Σήμερα στην ίδια θέση φέρει την επιγραφή Ν.Ν.Π. Πάνω από την είσοδο του νοσοκομείου Ρώσοι που αποτελούν μέρος του προσωπικού λαμβάνουν θέση προς φωτογράφηση. Περισσότερα για το Ρωσικό Νοσοκομείο Πειραιά εδώ


Το Δημαρχείο Πειραιώς (Ωρολόγιο) με το καφενείο στο ισόγειο. Περισσότερα για το ιστορικό κατεδάφισης του ιστορικού αυτού κτηρίου εδώ, σε μια παρουσίαση από τις 27 Απριλίου του 2012. 


Θα μπορούσε να είναι πίνακας ζωγραφικής. Είναι όμως φωτογραφία. Ιστιοφόρα στο λιμάνι του Πειραιά


Ο Λιμένας της Ζέας με τις εγκαταστάσεις του αρχαιότερου ελληνικού αθλητικού σωματείου του Ομίλου Ερετών να διακρίνονται στα αριστερά. Ο Πρίγκιπας Αλέξανδρος γνωστός για τις αθλητικές του ενασχολήσεις, κατέβαινε συστηματικά για προπόνηση στον Όμιλο Ερετών. Περισσότερα για την ενασχόληση του Αλέξανδρου με την κωπηλασία εδώ, ενώ για την ιστορία του Ομίλου Ερετών εδώ


Η Φρεαττύς επιχρωματισμένη. Νεοκλασικά αρχοντικά φροντισμένα, σε ανθρώπινο μέτρο με τον αέρα να κυκλοφορεί ελεύθερα ανάμεσα στα κτήρια. Κυριαρχούν οι ανοικτοί ορίζοντες και προς τη θάλασσα και προς τον ουρανό.


Ο Λόφος του Προφήτη Ηλία φανερά αραιοκατοικημένος. Αριστερά η Πλατεία Λουτρών μετέπειτα Πλατεία Κανάρη.


Η Βασιλική Αποβάθρα. Πρόεδροι, Βασιλείς, Πρωθυπουργοί αποβιβάζονταν με ακάτους και βάρκες στο συγκεκριμένο σημείο του λιμανιού ανάμεσα από το Δημαρχείο Πειραιώς και τον Άγιο Σπυρίδωνα. Ο χώρος που οι ξένοι υψηλοί προσκεκλημένοι έβλεπαν πρώτο κατά την επίσκεψή τους στην Ελλάδα.


Η οδός Φίλωνος στη συμβολή με την Λεωφόρο Βασιλέως Γεωργίου Α'. Δεξιά ο Τινάνειος κήπος. Αριστερά το γωνιακό κτήριο που υπήρχε πριν τη θέση του καταλάβει το Μέγαρο Σπυράκη, που κυριάρχησε στην περιοχή από το 1915 και ύστερα. Περισσότερα για το Μέγαρο του Ανδρέα Σπυράκη εδώ.

Η απουσία του μεγάρου Σπυράκη μας "δείχνει" ότι πρόκειται για δελτάριο πριν από το προαναφερόμενο έτος. Ακριβώς σε αυτό το σημείο στις 18 Ιουλίου του 1959 θα βρεθούν τυχαία από εργασίες εταιρείας ύδρευσης τα περίφημα χάλκινα αγάλματα. Περισσότερα για τον Θησαυρό του Πειραιά εδώ.


Λεπτομέρεια από την είσοδο του Μεγάρου των αδελφών Βάττη. Μια από τις εταιρείες που στεγαζόταν εδώ ήταν και το Γενικό Πρακτορείο Τουρκικής Ατμοπλοΐας  η οποία κατά τη διάρκεια της κατοχής θα πρακτορεύσει το Τουρκικό πλοίο "Κουρτουλούς" το οποίο θα αποτελέσει το μοναδικό πλοίο που θα εξαιρεθεί από το συμμαχικό ναυτικό αποκλεισμό, με σκοπό τη μεταφορά τροφίμων στον δοκιμαζόμενο ελληνικό λαό. Τα ταξίδια του "Κουρτουλούς" θα είναι "σωσμός για τους πολλούς". "Έρχεται, έρχεται το Κουρτουλούς" φώναζαν στην οδό Μπουμπουλίνας, όταν μάθαιναν από το εν λόγω πρακτορείο το επόμενο δρομολόγιό του. Περισσότερα για το "Κουρτουλούς" εδώ.


Όψη του εμπορικού λιμένα Πειραιώς στις αρχές του εικοστού αιώνα. Τα ιστία κυριαρχούσαν ακόμη.



Η Φωτογράφιση έγινε τον Ιούνιο του 1906, προκειμένου να εκδοθεί επιστολικό δελτάριο που να απεικονίζει το αντιτορπιλικό "Νίκη". Το "Νίκη" ήταν το πρώτο πολεμικό πλοίο που αγοράστηκε με χρήματα του λαχείου στόλου. Το Λαχείο αυτό πωλείτο σε χορούς και άλλες εκδηλώσεις από Σωματεία του Πειραιά και του Νέου Φαλήρου, με τα έσοδά του να προορίζονται για την ενίσχυση του εθνικού μας στόλου. 


Άλλη μια φωτογραφία της Φρεαττύδας, όπου αποτελούσε τόπο συγκέντρωσης πολλών ταβερνών, οινοπωλείων και Ζυθοπωλείων. Σε πολλά από αυτά συγκεντρώνονταν πνευματικοί άνθρωποι του Πειραιά όπως ο Λάμπρος Πορφύρας, ο Παύλος Νιρβάνας ή ο Γεώργιος Στρατήγης. Ο τελευταίος ήταν ο πρώτος ποιητής του οποίου το όνομα ταυτίστηκε με τη Φρεαττύδα. Μαζί με τον Αχιλλέα Παράσχο έτρωγαν μαύρο χαβιάρι στα βράχια της Φρεαττύδας.
Δυστυχώς σήμερα μόνο ο Λάμπρος Πορφύρας είναι γνωστός ως ποιητής της Φρεαττύδας και υπάρχει και η προτομή του. Ο Γεώργιος Στρατήγης αγνοήθηκε, παρότι η φήμη του στην εποχή του ήταν τέτοια που όταν ο Καβάφης έφτασε από την Αλεξάνδρεια στην Ελλάδα ζήτησε να τον συναντήσει.
Περισσότερα για τον ποιητή της Φρεαττύδας Γεώργιο Στρατήγη εδώ
Γάλλοι που από τις 18 Νοεμβρίου του 1917 έχουν αποβιβαστεί απροκάλυπτα πλέον και εγκαθίστανται σε κάθε σημείο του Πειραιά. Ήδη από τον Σεπτέμβριο του 1916 είχαν φροντίσει να ελέγχουν το Δημαρχιακό Μέγαρο, το Τ.Τ.Τ. (Ταχυδρομείο, Τηλεγραφείο και Τηλεφωνείο) και τα σημαντικότερα κτήρια της πόλης. Ο Δημοτικός Σύμβουλος Πειραιά Γεώργιος Καζανόβας (Βενιζελικής παράταξης) αναφωνεί "Ευπρόσδεκτος ας είνε η αύρα, ήτις ωδήγησε τα πλοία σας εις την χώραν μας! Ζήτω η ένδοξος, η αιωνία και αθάνατος Γαλλία και αι Δυνάμεις, αι οποίαι προστατεύουν την Ελλάδα.".
Περισσότερα για την ιστορία της εποχής, και την επιχείρηση των Γάλλων που έλαβε το όνομα "Ελληνικός Εσπερινός" εδώ

Το Λύκειο του Ζήση Αγραφιώτου επί της Λεωφόρου Σωκράτους. Πρόκειται για ένα από τα κτήρια που χρησιμοποίησε ο Αγραφιώτης για να στεγάσει το σχολείο του. Επί της λεωφόρου Σωκράτους είχε δύο μεταστεγάσεις στην ιστορία του το σχολείο. Η πρώτη ήταν όταν μετά το 1911 βρέθηκε στη συμβολή Λεωφ. Σωκράτους και Σωτήρος Διός, στην οικία του Δομεστίνη. Ενώ το 1923 εγκαταστάθηκε στην Τερψιθέα στην οικία Ζαλοκώστα (Σωκράτους 63 και Γλάδστωνος). Περισσότερα για το Λύκειο του Ζήση Αγραφιώτου εδώ.

Στο Λιμένα Ζέας λίγο μετά την Πλατεία Κανάρη. Στο βάθος κυριαρχεί το θέατρο του επιχειρηματία Αναστασίου Τσόχα. Παρατηρήστε ωστόσο το όνομα της βάρκας, κάτω αριστερά της φωτογραφίας. Φέρει την ονομασία "Κυναίγειρος" (με λατινικά γράμματα). Ο Κυναίγειρος ήταν ο αδελφός του Αισχύλου που όταν μετά τη μάχη του Μαραθώνα, θέλησε να κρατήσει με το χέρι του μια περσική τριήρη που έφευγε, του το έκοψε ένας Πέρσης στρατιώτης. Ο Κυναίγειρος έπιασε το περσικό πλοίο με το άλλο, αλλά ο στρατιώτης του το έκοψε κι αυτό. Τέλος προσπάθησε να το κρατήσει με τα δόντια και ο Πέρσης του έκοψε το κεφάλι. Ο ήρωας Κυναίγειρος και η ιστορία του ήταν τότε γνωστή στον ιδιοκτήτη της μικρής βάρκας του Πασαλιμανιού. Σήμερα δεν γνωρίζω πόσοι απόφοιτοι γνωρίζουν τη συγκεκριμένη ιστορία.

Ο σχολιασμός των φωτογραφιών έγινε από τον Στέφανο Μίλεση