"Πειραϊκές ιστορίες του Μεσοπολέμου"

Όταν Μπελμοντό και Ομάρ Σαρίφ έτρεχαν στον Πειραιά του 1971



Ο Ομάρ Σαρίφ εντός του αυτοκινήτου κυνηγά τον Μπελμοντό στην Καστέλλα (1971). Το Όπελ κατεβαίνει "ανεξέλεγκτα" τη μεγάλη κατηφόρα της Γεωργίου.


του Στέφανου Μίλεση

Στις 8 Φεβρουαρίου του 1971 στις τρεις το μεσημέρι δόθηκε το σήμα για την εκκίνηση των γυρισμάτων της ταινίας του Ανρί Βερνέιγ (Hneri Verneuil) στον Πειραιά. 

Επρόκειτο για μια νέα ταινία της κινηματογραφικής εταιρείας Κολούμπια, η οποία περιελάμβανε γυρίσματα μεγάλης διάρκειας στον Πειραιά. Η αστυνομική αυτή περιπέτεια γαλλικής παραγωγής, είχε συγκεντρώσει σπουδαία εμπορικά ονόματα της εποχής, όπως οι Ζαν Πωλ Μπελμοντό, Ομάρ Σαρίφ, Ρενάτο Σαλβατόρε, ενώ από ελληνικής πλευράς ξεχώριζε το όνομα του Σωτήρη Μουστάκα. Έφερε τον γαλλικό τίτλο «Le Casse» (Λε Κας) ενώ στα ελληνικά κυκλοφόρησε με τίτλο «Οι διαρρήκτες».

Ως ενδεικτική σκηνή της ταινίας που αποτελεί μάλιστα και φόντο της κεντρικής της αφίσας, είναι το Φίατ του Μπελμοντό την στιγμή που κατεβαίνει τα σκαλάκια του Προφήτη Ηλία.


Λίγο πριν την εκκίνηση της όλης επιχείρησης, ο σκηνοθέτης της ταινίας ο Βερνέιγ, συνοδευόμενος από τον εκπρόσωπο της ΕΤΒΑ και διευθυντή παραγωγής στην συγκεκριμένη ταινία, τον Ιωάννη Πετροπουλάκη, φρόντισε να επισκεφθεί πρώτα τον Σκυλίτση στο Δημαρχείο, ώστε να εξασφαλίσει τη συμπαράσταση του Δήμου. 

Ο Βερνέιγ είχε αποφασίσει αρχικά τα γυρίσματα της ταινίας να γίνουν στο Αμβούργο και μάλιστα κάποια δοκιμαστικά είχαν ήδη παραχθεί εκεί. Είναι άγνωστο τι ήταν εκείνο που μετέβαλε την απόφασή του και τελικώς επιλέχθηκε η Ελλάδα και ο Πειραιάς. Ίσως το γεγονός ότι η ταινία χρηματοδοτήθηκε από την Εμπορική Τράπεζα Βιομηχανικής Αναπτύξεως (ΕΤΒΑ). Αν και ο Βερνέιγ αρνήθηκε κάτι τέτοιο, διάψευση αποτελεί η ίδια η επίσκεψή του στον Σκυλίτση συνοδευόμενος από τον επίσημο εκπρόσωπο της ΕΤΒΑ. 
Ο Πετροπουλάκης άλλωστε ουδέποτε απέκρυψε το γεγονός της χρηματοδότησης, παρουσιάζοντας ο ίδιος τον εαυτό του στον Δήμαρχο ως Διευθυντή παραγωγής της ταινίας.

Ο Σκυλίτσης έδωσε το «ελεύθερο» στον Βερνέιγ να ζητήσει ότι χρειάζεται που θα μπορούσε να βοηθήσει στο καλύτερο «γύρισμα» της ταινίας. Ωστόσο του ζήτησε η ταινία να εστιάζει έστω και για λίγο, στα έργα που μόλις είχε ολοκληρώσει. Ο Σκυλίτσης έσκυψε για μια στιγμή πάνω στο γραφείο του και έγραψε πρόχειρα σε ένα μικρό κομμάτι χαρτί τα εξής ονόματα: «Σκυλίτσειον, Τουρκολίμανο, κεντρικάς λεωφόρους, Πλατεία Κοραή, σιντριβάνι Αγίας Τριάδος…». 

Τα πρώτα συνεργεία, τεχνικοί, κομπάρσοι και ηθοποιοί συγκεντρώθηκαν μέσα στον κήπο του Θεμιστοκλή (Τινάνειο), ενώ περίεργοι Πειραιώτες έζωσαν ολόγυρα τον κήπο για να δουν από κοντά το πώς γυρίζεται μια ταινία. Η ταινία γρήγορα θα ξεκινούσε ικανοποιώντας μια από τις απαιτήσεις του Σκυλίτση που ήταν το σιντριβάνι. Επρόκειτο για το τελευταίο "δημιούργημα" του Σκυλίτση στο ίδιο σημείο που κάποτε κυριαρχούσε με την παρουσία του το σύμβολο της πόλης του Πειραιά, το θρυλικό Ρολόι, που ο Αριστείδης Σκυλίτσης κατεδάφισε αποκαλώντας το «σάπιο οικοδόμημα». Στη θέση του κατασκεύασε ένα μεγάλο σιντριβάνι το οποίο δούλευε μάλιστα με μηχανισμό φωτισμού των υδάτων από την γερμανική εταιρεία Siemens

Το σιντριβάνι της Πλατείας Ωρολογίου παρά το γεγονός ότι στα πλάνα της ταινίας φαίνεται καθόλα έτοιμο θα παραληφθεί επίσημα από τον Δήμο Πειραιώς στις 16 Απριλίου του ίδιου έτους. 

Την 10 Φεβρουαρίου, τρίτη κατά σειρά ημέρα των γυρισμάτων, οι σκηνές περιελάμβαναν και εικόνες από την περιοχή του Νέου Φαλήρου. Γενικώς όλη η κυκλοφορία στον Πειραιά είχε διακοπεί από μεγάλη δύναμη της Τροχαίας καθώς οι σκηνές που γυρίζονταν περιελάμβαναν καταδιώξεις αυτοκινήτων, καταστροφές και επικίνδυνες σκηνές. 

Ένα Όπελ Ρέκορντ που οδηγεί ο Ομάρ Σαρίφ, κυνηγά ένα κόκκινο «Φίατ 124 σπέσιαλ», με οδηγό τον Ζαν Πωλ Μπελμοντό. Φυσικά έτσι φαίνεται, αλλά στην ουσία στις σκηνές που απαιτούν δεξιοτεχνία οδήγησης οι ηθοποιοί ντουμπλάρονται από οδηγούς αγώνων. 

Κατεβαίνοντας τα σκαλιά του υπόγειου σταθμού του ηλεκτρικού του Νέου Φαλήρου


Το κυνηγητό ξεκινά μπροστά από τον υπαίθριο σταθμό αυτοκινήτων που υπήρχε μπροστά από τον Άγιο Νικόλαο. Όσοι οδηγοί έχουν αφήσει εκεί τα αυτοκίνητά του πηγαίνοντας εκεί ανυποψίαστοι για να τα παραλάβουν αδυνατούν, καθώς όλη η περιοχή έχει αποκλειστεί. Οι ανηφοριές και οι απότομες κατηφόρες του Προφήτη Ηλία βρίσκονται σε πρώτο πλάνο. 

Καταδίωξη στο χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων έξω από τον Άγιο Νικόλαο ο οποίος είναι με κόκκινο τρούλο.


Παρά το γεγονός ότι είναι καθημερινή και τα σχολεία θα έπρεπε να λειτουργούν, στα περισσότερα σχολεία του Πειραιά έχει δοθεί άδεια «εκπαιδευτικού περιπάτου». Οι μαθητές και οι μαθήτριες των σχολείων κλήθηκαν να γεμίσουν τις εξέδρες του νεόδμητου τότε «Σκυλίτσειου» (σημερινό «Βεάκειο»). Και αυτό καθώς ο Βερνέιγ θα ικανοποιούσε ένα ακόμα αίτημα του Σκυλίτση και θα συμπεριελάμβανε σκηνές από το θέατρο καύχημά του στην ταινία. Στις σκηνές αυτές προβλεπόταν το πλήθος των μαθητών να αδιαφορούσε για την παράσταση που έπαιζε επί σκηνής, τρέχοντας να δει από κοντά την μανιώδη καταδίωξη που εξελισσόταν γύρω από το θέατρο. 

Σύμφωνα με το σενάριο οι μαθητές εγκαταλείπουν το θέατρο αφήνοντας τους χορευτές να παρουσιάζουν μόνους την παράσταση, αφού το θέαμα της καταδίωξης έλκει τα πλήθη περισσότερο...


Βέβαια σε όσους παρακολουθούν την ταινία, μέχρι και σήμερα, διαφεύγει το γεγονός πως τα γυρίσματα γίνονται μήνα Φεβρουάριο, μέσα δηλαδή στο Χειμώνα και μάλιστα με ένα δαιμονισμένο κρύο να επικρατεί την περίοδο εκείνη, κρύο που έχει προκαλέσει μέχρι και θανάτους ηλικιωμένων ανθρώπων στον Πειραιά.
Παραβλέποντας λοιπόν τη λεπτομέρεια ότι το Χειμώνα το «Βεάκειο» δεν λειτουργεί -καθώς πρόκειται για υπαίθριο θερινό θέατρο- οι μαθητές και οι μαθήτριες έχουν στην κυριολεξία ξεπαγιάσει για τις ανάγκες των γυρισμάτων. Όμως τα νιάτα δεν καταλαβαίνουν από αυτά, ημέρα που δεν βρίσκονται στα θρανία είναι ημέρα γιορτής και ο ενθουσιασμός μεγάλος, ειδικά μάλιστα εφόσον πρόκειται να αποτελέσουν και τη σκηνή κινηματογραφικής παραγωγής. Η χαρά και οι φωνές φαίνονται άλλωστε και στην ταινία.





Την εποχή των γυρισμάτων ο Δήμος μετέφερε την προτομή του θαλασσογράφου Κωνσταντίνου Βολανάκη από την αρχική της θέση, έξω από το Ναυτικό Νοσοκομείο Πειραιά, και την τοποθετούσε στο πεζοδρόμιο πάνω από τη Μαρίνα Ζέας, θέση που μέχρι σήμερα καταλαμβάνει. Η μετακίνηση της προτομής του Βολανάκη, δώρο της οικογένειας Μελετόπουλου, γινόταν καθώς ο ΕΟΤ είχε προχωρήσει σε έργα διαμόρφωσης της παράλιας ζώνης και η μετακίνηση της προτομής ήταν αναγκαία. Εξαιτίας των έργων αυτών, δεν συμπεριελήφθησαν στην ταινία σκηνές από την παράλια ζώνη της Μαρίνας Ζέας, καθώς έμοιαζε περισσότερο με εργοτάξιο, προκαλώντας απογοήτευση στον Σκυλίτση που επιθυμούσε την προβολή των έργων του στη Μαρίνα Ζέας. 

Φυσικά οι σκηνές που γυρίστηκαν στον Πειραιά για τις ανάγκες της ταινίας δεν έγιναν με τη σειρά που προβλήθηκαν στην οθόνη. Σκηνές που στην ταινία φαίνονται στην αρχή, στην πραγματικότητα γυρίστηκαν τελευταίες. Για παράδειγμα στις 20 Φεβρουαρίου, δεκατρείς ημέρες από την εκκίνηση των γυρισμάτων, οι λήψεις εστίαζαν στην προβλήτα Βασιλέως Κωνσταντίνου (Τρούμπα) και στην Ακτή Μιαούλη, που στην ταινία όμως παρουσιάζονται στην αρχή. Σε κάθε περίπτωση στη διακοπή των γυρισμάτων όλο και κάποιες τολμηρές νεαρές πλησίαζαν τους ηθοποιούς ζητώντας τους αυτόγραφα. 

Ο Μπελμοντό στο γνωστό αλουμινένιο υπόστεγο της Ακτής Ποσειδώνος από όπου εκδίδονταν τα εισιτήρια για τα δρομολόγια του Σαρωνικού. Στο βάθος διακρίνεται η πινακίδα για τα δρομολόγια του πλοίου "Νεράιδα".
Στις χαρακτηριστικές καμάρες της Λεωφόρου Γεωργίου


Να αναφέρουμε ότι σήμερα οι σκηνές καταδίωξης των αυτοκινήτων στα στενά σοκάκια του Πειραιά κόβουν πραγματικά την ανάσα. Ωστόσο τα αυτοκίνητα στην πραγματικότητα δεν ανέπτυσσαν μεγάλες ταχύτητες, αλλά η αίσθηση αυτή δόθηκε από το «τρέξιμο» της ταινίας σε fast motion όπως λέγεται. Ζαν Πωλ Μπελμοντό και Ομάρ Σαρίφ για περισσότερο από έναν μήνα έμειναν στην Ελλάδα για τις ανάγκες των γυρισμάτων. Στον ελεύθερο χρόνο τους φυσικά μονοπωλούσαν το ενδιαφέρον των εφημερίδων με τις εμφανίσεις τους σε «Σπηλιά του Παρασκευά», στου «Βασίλαινα» και σε άλλα κοσμικά ή γραφικά ταβερνάκια του Πειραιά.

Φωτογραφία από την εφημερίδα "ΤΑ ΝΕΑ". Μπελμοντό, Νικόλ Καλφάν και Ομάρ Σαρίφ κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων στον Πειραιά (φωτογραφία από www.thebest.gr)


Στις 7 Μαρτίου του 1971 οι Μπελμοντό και Σαρίφ βρέθηκαν στις εξέδρες του Σταδίου Καραϊσκάκη να παρακολουθούν από την εξέδρα των επισήμων τον αγώνα Εθνικός Πειραιά – Αιγάλεω. Η κάμερα των ειδήσεων της εποχής τους «συλλαμβάνει» την ώρα που ο ποδοσφαιριστής του Εθνικού ο Κρητικόπουλος, πετυχαίνει γκολ και οι φίλαθλοι πανηγυρίζουν. Οι εμφανίσεις του Μπελμοντό έχοντας πάντα στο πλευρό του την θρυλική Ούρσουλα Άντρες προκαλούν πραγματικό παραλήρημα. Βρίσκονται μαζί σχεδόν έναν χρόνο έχοντας τραβήξει πάνω τους όλη τη παγκόσμια δημοσιότητα. Ο Μπελμοντό ταυτίζει την εικόνα του στην Ελλάδα φορώντας διαρκώς ένα δερμάτινο μπουφάν με γούνα και έχοντας μόνιμα στο στόμα ένα τεράστιο πούρο. 

Οι εμφανίσεις του Μπελμοντό έχοντας πάντα στο πλευρό του την θρυλική Ούρσουλα Άντρες προκαλούν πραγματικό παραλήρημα
(Φωτογραφία από www.retromaniax.gr)


Η ταινία κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στους κινηματογράφους στις 27 Οκτωβρίου 1971 ντυμένη μουσικά από τον Ένιο Μορικόνε. Ως ενδεικτική σκηνή της ταινίας που αποτελεί μάλιστα και φόντο της κεντρικής της αφίσας, είναι το Φίατ του Μπελμοντό την στιγμή που κατεβαίνει τα σκαλάκια του Προφήτη Ηλία.



Με την ευκαιρία της λήξης των κινηματογραφικών εργασιών στον Πειραιά για την παραγωγή της ταινίας, ως αποχαιρετισμός ο Σκυλίτσης οργάνωσε το βράδυ του Σαββάτου 3 Απριλίου 1971 δεξίωση στον τότε Βασιλικό Ναυτικό Όμιλο Ελλάδος. Στην εκδήλωση βρέθηκε σύσσωμο όλο το διοικητικό συμβούλιο της ΕΤΒΑ επιβεβαιώνοντας για μια φορά ακόμα τη χρηματοδότηση του εγχειρήματος. Την επομένη κιόλας ημέρα, παρότι ήταν Κυριακή, το σύνολο του συνεργείου θα αναχωρούσε για την Κέρκυρα για τη συνέχεια των γυρισμάτων, μετά το πέρας των οποίων θα επέστρεφε στο Παρίσι.          


Όταν ο Τίτο έμπαινε στην Ζέα

Πίσω αριστερά δεσπόζει το ναυτικό νοσοκομείο πίσω ευθεία ο τρούλος του Αγίου Βασιλείου

Αριστερά το γαλλικό ινστιτούτο. Κάτω δρόμος δεν υπάρχει ενώ κυριαρχούν ακόμα τα νεοκλασικά

Υποδοχή μπροστά από το Ρολόι. Πίσω ακριβώς το Σπλέντιτ. Αριστερά δείτε τα καταπληκτικά σπίτια που υπάρχουν

Στα γνωστά μας σκαλάκια στο Πασαλιμάνι στο ύψος του Ρολογιού

Είναι 5 Ιουνίου 1954 όταν ο Πρόεδρος της τότε Γιουγκοσλαβίας Στρατάρχης Γιόσιπ Μπροζ Τίτο καταφτάνει στο Πασαλιμάνι στο γνωστό μας Ρολόι.
Όλη η περιοχή είναι σημαιοστολισμένη προκειμένου να υποδεχθεί τον υψηλό επίσημο.
Στην συγκεκριμένη άφιξη αυτό που μας ενδιαφέρει σαφώς είναι το γεγονός ότι μέσα από τις φωτογραφίες της εποχής εκείνης μπορούμε να δούμε το πως ήταν ο όμορφος Πειραιάς μας και πως τον κατάντησαν οι εργολάβοι στο όνομα του κέρδους.
Επίσης αξίζει να σημειώσουμε ότι επίσημοι της εποχής χρησιμοποιούσαν τον λιμένα της Ζέας ή το κεντρικό λιμάνι του Πειραιά ή το Πασαλιμάνι ή και παλιότερα την αποβάθρα που υπήρχε στο Νέο Φάληρο για να αφιχθούν στην χώρα μας ακόμα και στην εποχή εκείνη που το αεροπλάνο ήταν ήδη τακτικό μέσο μεταφοράς.


ΠΗΓΗ:
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ

Φωτογραφικό οδοιπορικό αναμνήσεων

Εμπορικό Επιμελητήριο Πειραιά (Πλ. Λουδοβίκου)-1968
Από τα πρώτα πολυώροφα κτήρια στον Πειραιά -1935
Και όμως είναι η πασαρέλα, λοξώς αριστερά το Σπλέντιτ -1968
Δημοτικό Θέατρο -1968
Η αρχική City bank στην Ακτή Μιαούλη - 1968
Άγιος Κωνσταντίνος -1968
Δημοτικό θέατρο -1968 (Προσέξτε το στέμα στο αέτωμα του θεάτρου)
Γραμμή 21 Άγιος Βασίλειος- Αγία Σοφία (Παλαιό Τέρμα) 1968
Στου Προφήτη Ηλία τα σοκάκια-1968
Ο Κουστώ στην Μαρίνα Ζέας -1975
Σύνηθες ήταν η διοργάνωση υπαίθριων εκθέσεων στον κήπο της Τερψιθέας-1962

Ξεβαμένες φωτογραφίες ναι, μνήμες όμως όχι



Οι φωτογραφίες αυτές είναι του 1968 σκαναρισμένες από φωτογραφίες ολίγον ξεβαμένες πλέον. 
Η πρώτη είναι στον Άγιο Νικόλαο, προσέξτε πέριξ της βάσης της εκκλησίας τα καταστήματα που υπήρχαν. 
Η δεύτερη είναι από την Καστέλα το γνωστό κομψοτέχνημα του Τσίλερ και μπροστά από αυτό στρίβει τρόλευ παλαιού τύπου. 
Η τρίτη φωτογραφία είναι έξω από το κατάστημα του Ανδριανόπουλου (σημερινή Ηρώων Πολυτεχνείου). Στα δεξιά είναι η πλατεία Κοραή αριστερά οι στάσεις λεωφορείων όπως είναι και σήμερα. Στο βάθος διακρίνεται το γνωστό λεωφορείο 21 Άγιος Βασίλειος - Αγία  Σοφία.

Όταν το Καλυψώ του Κουστώ (COUSTEAU) έφθανε στην Ζέα.






του Στέφανου Μίλεση

Στις 7 Νοεμβρίου του 1975 το θρυλικό σκάφος "Καλυψώ", εισερχόταν αργά στο λιμένα της Ζέας. Το πρώην ναρκαλιευτικό είχε αγοραστεί από το πολεμικό ναυτικό της Μεγάλης Βρετανίας, από τον Ιρλανδό εκατομμυριούχο και πρώην βουλευτή Γκίνες (γνωστό από τις ομώνυμες μπύρες). 

Ο Γκίνες  ανακατασκεύασε το παλαιό σκαρί σύμφωνα με τις προδιαγραφές που είχε δώσει ο ίδιος ο Ζακ ΥΒ Κουστώ, ο οποίος φαινόταν πως το ενοικίαζε από τον πολυεκατομμυριούχο, αντί του συμβολικού ποσού του ενός γαλλικού φράγκου τον χρόνο.

Ο Κουστώ κατέπλευσε στον Πειραιά ύστερα από πρόσκληση της τότε Ελληνικής Κυβέρνηση, προκειμένου να αρχίσει την διενέργεια εξερευνήσεων σε διάφορες περιοχές του Αιγαίου, αλλά κύρια ανάμεσα στη Σαντορίνη και την Κρήτη. Εξερευνήθηκε επίσης μεταξύ άλλων και το αρχαίο ναυάγιο, στο οποίο είχε βρεθεί ο μηχανισμός των Αντικυθήρων, ενώ ανακαλύφθηκε και το βυθισμένο πλοίο "Βρετανικός".  


Ο Κουστώ στη Ζέα. Πίσω του η πλώρη του θρυλικού "Καλυψώ"


Το "Καλυψώ" με τον Κουστώ και το θρυλικό πλήρωμά του έγιναν γνωστοί ως ένα από τα πρώτα σκάφη στον κόσμο που μελέτησε τα βάθη  των ωκεανών και φέρνοντας τον άγνωστο κόσμο του βυθού μέσα στα σαλόνια των σπιτιών μας. Για τα ντοκιμαντέρ αυτά κέρδισε πλήθος βραβείων όπως το βραβείο του φεστιβάλ των Κανών, ενώ για την ταινία "Σιωπηλός Κόσμος" βραβεύτηκε με Όσκαρ το 1956 και για την ταινία "Κόσμος χωρίς ήλιο" το Όσκαρ το 1964. 

Από το 1955 που ξεκίνησε αυτή η περιπέτεια, όταν προσκλήθηκε στην Ελλάδα ήταν ήδη διάσημος.

Με την είσοδό του, το σκάφος έδεσε ακριβώς μπροστά από την καφετέρια Πισίνα στον μώλο όπου λίγο αργότερα "έδεναν" τα "Ιπτάμενα Δελφίνια" της εταιρίας Ceres. 

Ο Κουστώ χρησιμοποίησε το κτήριο που αμέσως μετά θα στεγάσει για πολλά χρόνια τη θρυλική καφετέρια "Μαρίνα Ζέας". 

Στην τελευταία φωτογραφία πάνω φαίνεται ο Κουστώ να δίνει συνέντευξη χρησιμοποιώντας τον πάνω όροφο μπροστά από την τζαμαρία. Πίσω του ακριβώς είναι ο υπαίθριος χώρος (εξώστης) με την τέντα όπως τον ξέρουμε όλοι.


Ο Κουστώ στη Ζέα μπροστά από το "Καλυψώ"

Μετά το πέρας της αποστολής του απονεμήθηκε στον Κουστώ σε πανηγυρική εκδήλωση που έγινε στο Ναυτικό Μουσείο στην Ζέα, χρυσό μετάλλιο.

Όλη τη δεκαετία του 1970, δεν υπήρχε τηλεοπτικός δέκτης στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο που να μην προβάλει τα ντοκιμαντέρ του Κουστώ. Υπολογίζεται πως οι περιπέτειες του Κουστώ προβάλλονταν σε ένα κοινό 250 εκατομμυρίων θεατών.

Στα πλαίσια της επίσκεψης του Κουστώ στην Ελλάδα, υπογράφηκε και μνημόνιο συνεργασίας με τον Ε.Ο.Τ. για το γύρισμα δύο ταινιών ωριαίας διάρκειας έκαστη. Οι ταινίες αυτές ολοκληρώθηκαν προς το τέλος του 1977.


ΠΗΓΗ: ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ

Όταν ο Βέρνερ φον Μπράουν έφτανε στον Πειραιά


Ο Βέρνερ φον Μπράουν (Wernher Magnus Maximilian Freiherr von Braun)·
Ήταν Γερμανός μηχανικός ο οποίος για λογαριασμό του Ναζιστικού Καθεστώτος κατασκεύασε τους καταστροφικούς πυραύλους V2 που στα γερμανικά σήμαινε όπλο εκδίκησης και χρησιμοποιήθηκαν από το 1942 κυρίως κατά της Αγγλίας (βομβαρδισμοί Λονδίνου).
Μετά την λήξη του πολέμου το 1945 ο φον Μπράουν και η ομάδα του υπήρξαν ανάμεσα στους δεκάδες Γερμανούς επιστήμονες που οι αμερικανικές δυνάμεις μετέφεραν στις Η.Π.Α. σαν μέρος της επιχείρησης Paperclip (Operation Paperclip). Εκεί ανέλαβε τη διεύθυνση του τμήματος ερευνών βαλλιστικών βλημάτων ειδικής υπηρεσίας του αμερικανικού στρατού (White Sands Proving Grounds) στο Νέο Μεξικό, όπου και συνέβαλε ουσιαστικά στην ανάπτυξη των μέσων στην εξερεύνηση του διαστήματος. Το 1955 απέκτησε την αμερικανική υπηκοότητα.
Στις Ιουνίου 1969, έφτασε με το κρουαζιερόπλοιο Stella Oceanis στο Λιμάνι του Πειραιά. Αξιοσημείωτο είναι ότι την ίδια ακριβώς χρονιά (1969) ο πύραυλος «Saturn V» που έφερε το διαστημόπλοιο Απόλλων 11, μετέφερε στο διάστημα τους πρώτους αστροναύτες οι οποίοι στις 20 Ιουνίου προσεδαφίστηκαν και περπάτησαν στην Σελήνη. Ανεξήγητο δηλαδή πως το μεγαλύτερο βήμα του ανθρώπου στο διάστημα (που υποτίθεται πως έγινε) είχε τόσο μικρό αντίκτυπο στη ζωή του ώστε 4 μέρες αργότερα (;) να φύγει για κρουαζιέρα.
Ο φον Μπράουν αποχώρησε από τη NASA το 1972.

Στον Πειραιά όταν τελειώνουν τα δελφίνια αναλαμβάνει ο Μένανδρος




Του Στέφανου Μίλεση

Ο Μένανδρος, 342-292 π.Χ. ήταν αρχαίος Έλληνας συγγραφέας, εκπρόσωπος της Νέας Κωμωδίας που έζησε όλη του την ζωή στον Πειραιά, διατηρούσε έπαυλη στην Φρεαττύδα, όπου εκεί έγραψε όλα του τα έργα και εκεί τελικώς πέθανε αφού πνίγηκε κολυμπώντας μπροστά από το σπίτι του. 


Ας αφήσουμε τον Μένανδρο στην άκρη για λίγο και ας μεταφερθούμε το 1971 και συγκεκριμένα στις 22 Ιουλίου, όταν ο Δήμος Πειραιά με Δήμαρχο τον Σκυλίτση, έχει προσκαλέσει την Αγγλική Εταιρεία Μπούφελαντ Προντάξιον Σκάρμπορο η οποία διαθέτει τα δύο διάσημα δελφίνια τον Φλίπερ και τον Φλίπερ Τζούνιορ, γνωστά από την τηλεοπτική σειρά με το ίδιο όνομα ΦΛΙΠΕΡ.

Έτσι ειδικά διαμορφωμένη πισίνα η οποία περιβάλλεται από μεταλλικές κερκίδες, έχει εγκατασταθεί μπροστά στην εκκλησία Μυρτιδιώτισσα στον Πειραιά στην Ακτή Πρωτοψάλτη. Είναι μία λυόμενου τύπου μεταλλική κατασκευή (σκαλωσιά) σε μορφή αρχαίου θεάτρου.

Η περίπτωση αυτή κατασκευής δεν είναι μοναδική στην Ελλάδα, αφού παρόμοια λυόμενη κατασκευή θερινού θεάτρου υπήρχε στον άλλοτε Βασιλικό και σήμερα Εθνικό Κήπο.
Η κατασκευή ήταν τόσο γρήγορη προκειμένου να φιλοξενήσει τα διάσημα δελφίνια που σε μια εβδομάδα έχει τελειώσει και είναι χωριτικότητας περίπου 1.000 ατόμων. Οι κερκίδες αυτές όμως από τις πρώτες μέρες φαίνεται ότι αδυνατούν να ικανοποιήσουν τον μεγάλο αριθμό των Πειραιωτών –και όχι μόνο – που έσπευσαν να δουν από κοντά τα νούμερα των διάσημων δελφινιών. Μην ξεχνάμε ότι η ελληνική τηλεόραση βρίσκεται στα πρώτα της βήματα και ο κόσμος ανακαλύπτει μέσα από αυτήν έναν κόσμο διαφορετικό που εντυπωσιάζει. Μέσα στην πρώτη κιόλας εβδομάδα ο Δήμος έχει υπερκαλύψει το κόστος κατασκευής και τα πρώτα κέρδη εμφανίζονται αφού τα δελφίνια έχουν κόψει πάνω από δέκα χιλιάδες εισητήρια.

Στην είσοδο δεσπόζει ο fliper και ο fliper junior



Τον επόμενο χρόνο (1972) το κενό της άδειας πισίνας έρχεται να καλύψει ένα άλλο υδροσώου το Αμέρικαν Γουώτερ Σώου όχι με δελφίνια αυτή την φορά αλλά με ανθρώπους οι οποίοι παρουσιάζουν κάτι μεταξύ τσίρκου νερού και συγχρονισμένης κολύμβησης και με ανάλογη απήχηση αντάξια των δελφινιών.

Και έτσι από το απόλυτο ζενίθ φτάνουμε στο ναδίρ. Το 1973 η κατασκευή αυτή με την πισίνα δεν φιλοξενεί απολύτως τίποτα. Ο Δήμος παίρνει την απόφαση να κλείσει την πισίνα όχι όμως και το υπαίθριο θέατρο από το οποίο εισέπραξε κέρδη. Το έτος 1974 και αφού παρουσιάσει κάποιες παραστάσεις (από 4 Ιουλίου και μετά) λατινοαμερικάνικο συγκρότημα ανεβαίνει το έργο "Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας" με την Ελένη Ζαφειρίου, Ελένη Ανουσάκη και τον Στέφανο Στρατηγό.
Το 1975 δίνει παραστάσεις το φλαμένκο Ραφαέλ ντε Κόρντοβα με πολυμελές μπαλέτο και το καλοκαίρι κλείνει με συναυλία της Μαρίζας Κωχ

Φτάνουμε το 1976 όπου με απόφαση του τότε δημοτικού συμβουλίου πειραιά παραχωρείται το Δελφινάριο στον θεατρικό συγγραφέα και επιχειρηματία Γιώργο Λαζαρίδη (πληροφορίες για το έργο του μπορείτε να δείτε εδώ) με σκοπό να αναλάβει την πλήρη διαμόρφωση ενός νέου μεγαλύτερου θεάτρου το οποίο αντί για 1000 θέσεις θα διαθέτει 2.500 θέσεις καθώς και την διαμόρφωση χώρου στάθμευσης 1000 οχημάτων προκειμένου να γίνει πλήρη εκμετάλλευση του προνομιακού χώρου στον οποίο βρίσκεται το θέατρο (έναντι Καραϊσκάκη, ανάμεσα Πειραιά και Νέου Φαλήρου, δίπλα στον παραλιακό δρόμο κόμβο όλων των λεωφορειακών γραμμών και του ηλεκτρικού σταθμού).

Σύμφωνα με δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής (7/5/1976) αναγγέλονται εκ των προτέρων οι παραστάσεις που θα δοθούν στο νέο Δελφινάριο και αναφέρονται σε επιθεώρηση διάρκειας 3 ωρών αποτελούμενη από 2 θιάσους του Σταύρου Παράβα και του Ντίνου Ηλιόπουλου. Από εκεί πέρα τα δημοσιεύματα στις εφημερίδες πέφτουν βροχή σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς του θεάτρου, καθότι το μαγαζάκι ήταν γωνιακό και τα κέρδη μεγάλα. Πάντως στις 29/4/1977 εμφανίζεται η κάτωθι ανακοίνωση στον ημερήσιο τύπο:
ακολουθεί άλλη ανακοίνωση ...
Ενώ στις 3/2/1979 νέο δημοσίευμα με πρόσχημα την εμφάνιση του Θ. Βέγγου στο Δελφινάριο διαψεύδει φήμες σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς του θεάτρου.


Από τότε και μέχρι σήμερα τίποτα δεν είναι ξεκαθαρισμένο. Ένα θέατρο που φτιάχτηκε για να φιλοξενήσει δελφίνια για μια περίοδο έμεινε ΣΑΡΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ, άλλαξε ιδιοκτήτες, άλλαξε ονόματα Δελφινάριο, Μενάνδρειο ενώ σήμερα το ένα όνομα είναι εντός και το άλλο εκτός παρένθεσης Δελφινάριο (Μενάνδρειο) ή Μενάνδρειο (τέως Δελφινάριο) αναλόγως την ηλικία ή την πολιτική τοποθέτηση εκείνου που το αποκαλεί.
Φυσικά δεν είναι η μόνη περίπτωση στον Πειραιά που το ιδιοκτησιακό καθεστώς είναι είτε της καταπατήσεως ή της συγχύσεως (βλέπε Ράλλειο).





  • Τα στοιχεία ελήφθησαν από άρθρα εφημερίδων και δεν είναι γνωστό αν η δημοσίευσή τους εξυπηρετούσε την αλήθεια ή κάποια σκοπιμότητα της εποχής.
  • Δεν παρουσιάζουμε εδώ το νομικό καθεστώς του θεάτρου αλλά την ιστορία του όπως αυτή φαίνεται από εφημερίδες.
  • Δεν είμαστε γνώστες των δικαστικών αποφάσεων εάν έχουν υπάρξει τέτοιες ή αποφάσεων δημοτικού συμβουλίου.
  • Δεν λαμβάνουμε θέση σε οποιαδήποτε διαμάχη υπάρχει απλά παρουσιάζουμε τα γεγονότα όπως τα ζήσαμε από τον έντυπο τύπο.