"Πειραϊκές ιστορίες του Μεσοπολέμου"

Ιστορία Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Πειραιά

Ο Ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, την δεκαετία του '50

Του Στέφανου Μίλεση

Ο Ναός αυτός οικοδομήθηκε στον Πειραιά, στο οικοδομικό τετράγωνο με αριθμό 16 της Πλατείας Κοραή, σύμφωνα με το πολεοδομικό σχέδιο της εποχής και έλαβε το όνομα ιερός Ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Το οικόπεδο που οικοδομήθηκε παραχωρήθηκε αρχικά από το Δημόσιο προς τον Δήμο Πειραιώς και ο Δήμος αποδέχθηκε την δωρεά αυτή, αν και γνώριζε ότι εκκρεμεί αγωγή κατά του δημοσίου, από έναν Αθηναίο στην καταγωγή με το όνομα Παναγή Κυριακού, που ο Δήμος όμως ανέλαβε να αντιπροσωπεύσει αυτός αντί του δημοσίου. Αυτή η "πάση θυσία" και με "κάθε κόστος" για τον Δήμος αποδοχή της έκτασης, έγινε κάτω από επιτακτική ανάγκη, να ιδρυθεί στο σημείο εκείνο ένας ναός, για να εξυπηρετεί μεγάλο τμήμα πληθυσμού της πόλεως. 

Ο ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης ομοιάζει με την Μητρόπολη Αθηνών

 Ο Τρύφων Μουτζόπουλος,  ο Δήμαρχος που επί των ημερών του έγιναν τα μεγαλύτερα και σπουδαιότερα έργα, δεν δίστασε παρά την εκκρεμότητα της δίκης, να ανεγείρει το ναό αυτόν καθώς ήταν Δήμαρχος που τολμούσε, όπως το είχε αποδείξει και στις περιπτώσεις με το Βασιλικό Περίπτερο, το Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα κ.ά. 

Και ενώ η διαρκούσε η δίκη μεταξύ Δήμου και Παναγή Κυριάκου, παρενέβη η Ζαμπελού που ήταν χήρα του γνωστού στον Πειραιά Χιώτη Έμπορα Ηλία Βάβουλα η οποία δήλωνε ότι αυτή και ο σύζυγός της ήταν οι κύριοι της διεκδικούμενης έκτασης!

Το αποτέλεσμα του δικαστικού αυτού αγώνα, ήταν να δικαιωθεί η Ζαμπελού Βάβουλα με απόφαση του Εφετείου Αθηνών το 1880 όχι μόνο για το οικόπεδο που ανεγέρθη ο Ναός, αλλά και για την πέριξ αυτού έκταση. Από την έκταση που κέρδισε δικαστικώς η Ζαμπελού (χήρα Βάβουλα), ένα μέρος το χάρισε στον γαμπρό της εγγονής της Νικόλαο Αξελό. Μέσα στην έκταση αυτή βρίσκονταν και ο ναός του Αγίου Κωνσταντίνου!

Τότε παρενέβη ο Τρύφων Μουτζόπουλος και με πολλούς κόπους, κατόρθωσε να συμβιβάσει άπαντες και να υπογράψουν το 1883 συμβόλαιο (Συμβολαιογράφο Πειραιώς Ι. Σωτηρόπουλο) με το οποίο παραιτούνταν όλοι από οποιαδήποτε αξίωση επί του οικοπέδου που ανεγέρθηκε ο ναός και μάλιστα παραχώρησαν επιπλέον για κάλυψη των αναγκών του και το προς βορρά οικόπεδο (αυτό που βρίσκεται στις οδούς Καραΐσκου, Τσαμαδού και Αλκιβιάδου). Ο Τρ. Μουτζόπουλος όμως για να το πετύχει αυτό παραχώρησε στην Ζαμπελού Βάβουλα άλλο οικόπεδο (αυτό που κτίστηκε η οικία Αξελού, στις οδούς Αλκιβιάδου και Τσαμαδού) καθώς και άλλα δύο οικόπεδα στον Πειραιά στην Θέση Λάκκα Βάβουλα.


Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Πειραιώς


Η ανταλλαγή αυτή, δωρεά και παραχώρηση ταυτόχρονα με τις οποίες ο Τρύφων Μουτζόπουλος πέτυχε τα μέγιστα για την πόλη του, εγκρίθηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο Πειραιά το 1883 
Όσον αφορά το ναό σαν οικοδόμημα, ο θεμέλιος λίθος του τέθηκε στις 2 Ιουλίου του 1878 από τον Τρύφωνα Μουτζόπουλο, ενώ τα εγκαίνια του έγιναν το 1887. Ο ναός είχε περατωθεί πολύ πριν, αλλά τα εγκαίνια ανέμεναν την επίλυση της διαφοράς που αναφέραμε ανωτέρω, ώστε να έχουν πανηγυρικό χαρακτήρα.

Είναι ένας από τους μεγαλύτερους ναούς του Πειραιά χωρητικότητας 1200 ατόμων. Κατασκευάστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ιωάννη Λαζαρίμου, με μηχανικό τον Παναγιώτη Ζίζηλα. Ο ίδιος αρχιτέκτονας ο Πειραιώτης με Υδραϊκή καταγωγή Ι. Λαζαρίμος είναι αυτός που στον Πειραιά επίσης έχει οικοδομήσει τον Άγιο Νικόλαο (σε αντικατάσταση του παλαιού μικρότερου), το Δημοτικό Θέατρο και άλλα σημαντικά οικοδομήματα της πόλης. 

Ο ναός αυτός θα προσφέρει σημαντικό έργο στα χρόνια που ακολούθησαν την καταστροφή του 1922 ενώ το 1934 λειτούργησε εντός αυτού το πρώτο διδακτήριο του Νυχτερινού Γυμνασίου Πειραιά. Με τον βομβαρδισμό του Πειραιά στις 11 Ιανουαρίου του 1944, που καταστράφηκε ο μητροπολιτικός ναός Πειραιά η Αγία Τριάδα, ο Ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης έγινε ο Καθεδρικός Ναός του Πειραιά.

Η πλατεία που είναι μπροστά από τον ναό, ήταν παλαιότερα γνωστή ως Χιώτικη πλατεία από τους Χιώτες που αποτέλεσαν τον πυρήνα του Πειραιά (μαζί με τους Υδραίους). 
Η θέα από τα σκαλιά της εκκλησίας του Αγίου Κωνσταντίνου με το ανακαινισμένο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά στο βάθος και την πλατεία όπως είχε διαμορφωθεί λίγο πριν από τα έργα "Μετρό".

Μπροστά και δεξιά από το ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στεγάστηκε επί της οικίας Κολοσούκα, από το 1893 μέχρι το 1900 το Λύκειο του Ζήση Αγραφιώτη (Λύκειο Πλάτων αργότερα).


Λύκειο Ζήση Αγραφιώτη δίπλα στην εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου Πειραιώς

Κοντά στο ναό του Αγίου Κωνσταντίνου βρέθηκε μια επιγραφή που αναφέρεται στο μυθικό Μούνιχο, ήρωα του λόφου της Μουνιχίας.

Η οδός που ξεκινά από το Ναό με κατεύθυνση προς το λιμάνι, πήρε το όνομα "οδός Αγίου Κωνσταντίνου", το κομμάτι όμως που βρίσκεται στο πλάι του Δημοτικού Θεάτρου και σχηματίζει μια μικρή πλατεία, έλαβε το όνομα "Πλατεία Παύλου Μπακογιάννη" κατά την προσφιλή συνήθεια όλων των Δημάρχων Πειραιά να μετονομάζουν ιστορικές πλατείες και δρόμους κατά βούλησή τους, χωρίς να σέβονται την ιστορία και την συνέχεια της πόλης.  

Το σχέδιο του ναού του Αγίου Κωνσταντίνου θυμίζει πολύ εξωτερικά τον Μητροπολιτικό Ναό της Αθήνας. 

 Πηγές:
"Οδωνυμικά του Πειραιά" των Μάρω Βουγιούκα - Βασίλη Μεγαρίδη
Φωτογραφίες από ΕΛΙΑ και βικιπαίδια
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου