"Πειραϊκές ιστορίες του Μεσοπολέμου"

Ο Κινηματογράφος "Καλιφόρνια" και οι οκτώ νεκροί του

(Φωτογραφία από το βιβλίο "Τα παιδιά 1946-1961"  Ηνωμένοι Φωτορεπόρτερ -  Συλλογή Τόλη)

Γράφει ο Στέφανος Μίλεσης

Ο ιστορικός κινηματογράφος (κινηματοθέατρο για την ακρίβεια) "Καλιφόρνια" του Πειραιά βρίσκεται στην συμβολή των οδών Αντιπλοίαρχου Βλαχάκου και Παλαμηδίου στην συνοικία της Αγίας Σοφίας.

Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε στα τέλη του 1930 και η λειτουργία του κινηματοθεάτρου ξεκίνησε στις 25 Ιανουαρίου του 1931.  Επειδή ήταν κατασκευασμένο με προδιαγραφές κινηματοθεάτρου ήταν εξ ολοκλήρου από μπετόν αρμέ και διέθετε δύο εξόδους, την κεντρική και μια έξοδο κινδύνου. Είχε την δυνατότητα να φιλοξενήσει 590 θεατές και μπορούσε να εκκενωθεί εντός 5 λεπτών χρόνος απίστευτος για τις προδιαγραφές της εποχής εκείνης. Ήταν κυρίως χειμερινός αλλά με το άνοιγμα των πολλών παραθύρων που διέθετε μπορούσε να λειτουργήσει και κατά την διάρκεια του θέρους. 

Διέθετε σύγχρονες ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις με πίνακες ασφαλείας (πρωτοποριακές για την Ελλάδα), φωτισμό κινδύνου και οι θύρες όλες εσωτερικά ήταν μεταλλικές για να υπάρχει θερμική στεγανότητα σε περίπτωση πυρκαγιάς. Ήταν ο Τιτανικός της εποχής σε προδιαγραφές ασφαλείας.
 
Αποτέλεσε από την ίδρυσή του σημείο αναφοράς για την περιοχή καθώς ορίζεται  ως σημείο συνάντησης και τόπος συγκέντρωσης ατόμων με κοινούς σκοπούς. Έτσι όταν το 1932 και κατά το πνεύμα της εποχής οι τοπικές οργανώσεις του ΚΚΕ πραγματοποιούν συγκέντρωση 120 ατόμων μπροστά από τον κινηματογράφο, η αστυνομία επεμβαίνει και δημιουργούνται επεισόδια με δύο πυροβολισμούς και συλλήψεις 6 ατόμων
  
 
  

Το τραγικό περιστατικό:

Στις 19 Μαρτίου του 1950, Κυριακή βράδυ, στις 8.45 μια ανάφλεξη που προκλήθηκε από υπερθέρμανση της ταινίας στον θάλαμο προβολής, προκάλεσε φωτιά με αποτέλεσμα να καταστραφεί ολοσχερώς η μηχανή προβολής. Η φωτιά κατασβέστηκε με παρέμβαση του ιδιοκτήτη του κινηματογράφου Σ. Πετράκου, ο οποίος μαζί με τον Νικόλαο  Κόμη (που ήταν βοηθός μηχανικού), με αυτοθυσία χρησιμοποίησαν τους ατομικούς πυροσβεστήρες. Στην προσπάθειά του μάλιστα ο Πετράκος να κατασβέσει την φωτιά κάηκε στο πρόσωπο και στα χέρια. Το περιστατικό θα σταματούσε σε αυτό το σημείο και απλά οι 450 θεατές θα έφευγαν χωρίς να ολοκληρωθεί η προβολή της ταινίας "Πουλημένη στην Αμαρτία" που παίζονταν εκείνη την βραδιά. 

(ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΕΜΠΡΟΣ") Η αγγελία της ταινίας στον Κινηματογράφο ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ την ημέρα της πυρκαϊάς (19/3/1950)

Η φωνή και ο πανικός:
Όμως ο καπνός και η έντονη οσμή έφτασαν στους θεατές του εξώστη που ήταν ακριβώς κάτω από τον θάλαμο προβολής. Τότε ακούστηκεγια γυναικεία φωνή που φώναξε σχεδόν ούρλιαξε: "φωτιά, φωτιά".  
Αυτό ήταν και το σύνθημα του πανικού
Ακολούθησε πανδαιμόνιο. Άνδρες που βρίσκονταν στον εξώστη άρχισαν να πηδούν κάτω στην κυρίως αίθουσα από ύψος 7 μέτρων. Σκηνές αλλοφροσύνης για τα 450 άτομα που προσπάθησαν να βγουν έξω ποδοπατώντας ο ένας τον άλλον. Οι πρώτοι έπεσαν και οι επόμενοι πατούσαν πάνω τους και αφού έπεφταν κι αυτοί έρχονταν κι άλλοι, κι άλλοι. 

Παγίδες θανάτου:
Η κεντρική κλίμακα εξόδου 2,5 μέτρων πλάτους και αποτελούμενη από 28 σκαλοπάτια καθώς και έξοδος κινδύνου αποτελούμενη από 33 σκαλοπάτια λειτούργησαν σαν παγίδες θανάτου. Η έξοδος πανικού των θεατών ήταν τέτοια που τα κάγκελα στην έξοδο κινδύνου λύγισαν από τα ανθρώπινα σώματα που συμπιέστηκαν πάνω σε αυτά.   
  
(ΦΩΤΟ ΑΠΟ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ)
Αποτέλεσμα του πανικού ο θάνατος οκτώ (8) ατόμων και ο τραυματισμός  άλλων 26. 

 
Μετά το τραγικό αυτό δυστύχημα οι ανακρίσεις έξειξαν ότι δεν θα γινόταν απολύτως τίποτα αν δεν υπήρχε ο πανικός των θεατών.
Στην αίθουσα προβολής (ένα δωματιάκι 3Χ4 μ.) είχαν απλά μαυρίσει οι τοίχοι και ο φωτισμός του κινηματογράφου λειτουργούσε καλώς ακόμα και εντός του μικρού δωματίου προβολής από το οποίο είχε ξεκινήσει η πυρκαϊά. Ουδείς έπαθε τίποτα από την πυρκαϊά και οι θάνατοι προήλθαν από ασφυξία λόγω της συμπίεσης που δέχθηκαν αυτοί που έπεσαν πρώτοι από τους πίσω. Επειδή όπως προαναφέραμε ο κινηματογράφος "Καλιφόρνια" είχε κατασκευαστεί από την αρχή για κινηματοθέατρο από μπετόν αρμέ και η θύρα της αίθουσας προβολής ήταν μεταλλική, η μετάδοση πυρκαγιάς στην κυρίως αίθουσα ήταν σχεδόν αδύνατη.

 Το περιστατικό  του "ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ"  το 1950  ήταν το δεύτερο σοβαρό περιστατικό που συνέβει στην Ελλάδα, σε κινηματογράφο, αφού το πρώτο είχε συμβεί σε κινηματογράφο της Λήμνου το 1939.

Τα τραγικά θύματα ήταν: Αναστασία Μπάλλα, Ειρήνη Διακάκη, Γεώργιος Κανάκης, Πηνελόπη Αντωνοπούλου, Σταματίνα Φολόκα, Παναγιώτα Κορωναίου, Γεωργία Κοραναίου και Θεοδώρα Κορωναίου (οι τρεις τελευταίες θύματα από την ίδια οικογένεια).

Η Επιτροπή Υπαλλήλων Χειριστών Κινηματογράφων είχε αποστείλλει υπόμνημα προς τις τότε ανακριτικές αρχές (Γ΄ Αστυνομικό Τμήμα Πειραιά) ότι λόγω της απεργίας που είχαν την ημέρα εκείνη οι χειριστές των μηχανών προβολών, στον θάλαμο βρίσκονταν ο ιδιοκτήτης του κινηματογράφου μαζί με βοηθό μηχανικό και όχι ο μηχανικός που κατά το νόμο ήταν ο αρμόδιος χειριστής προβολής. 

Παρελειπόμενα του περιστατικού "ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ":

Η ταινία που παίζονταν την βραδιά εκείνη ήταν όπως είπαμε η "πουλημένη στην Αμαρτία".  Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας ήταν Criss Cross μια παραγωγή του 1949 με πρωταγωνιστή τον Μπαρτ Λάνκαστερ και την Ιβόν ντε Κάρλο. Η ταινία ήταν μαγνήτης για το κοινό της εποχής καθώς ανήκε στο είδος φιλμ νουάρ είδος που "πούλαγε" τότε.  Στην ταινία παρουσιάζεται για πρώτη φορά και ο άγνωστος μέχρι τότε Τόνι Κέρτις σε ρόλο χορευτή και χωρίς να αναφέρεται στο καστ της ταινίας.

Ο τίτλος της ταινίας, μετά το περιστατικό του κινηματογράφου άλλαξε από την εταιρεία διανομής και επανακυκλοφόρησε στις ελληνικές αίθουσες ως "Ο κόκκινος διάβολος του Λος Άντζελες". Η αναφορά σε Λος Άντζελες δεν θυμίζε σε τίποτα "Καλιφόρνια" αν και η πόλη Λ.Α. ανήκει στην πολιτεία της Καλιφόρνια. 

Η ταινία "Πουλημένη στην Αμαρτία" που έγινε "Ο κόκκινος διάβολος του Λος Άντζελες"

 Τέλος να αναφέρουμε ότι η ταινία ενώ είχε προβληθεί πολύ καιρό πριν στην αθηναϊκές αίθουσες στην περιοχή της Αγίας Σοφίας Πειραιά ανέβηκε για πρώτη φορά την Πέμπτη 16 Μαρτίου με αποτέλεσμα και τις τέσσερις ημέρες που μεσολάβησαν μέχρι το περιστατικό της 19ης Μαρτίου η αίθουσα να είναι γεμάτη. Οι ταινίες τότε "παίζονταν" για μεγάλα χρονικά διαστήματα και πάντα η πρώτη εβδομάδα προβολής μάζευε τον περισσότερο κόσμο.


Πηγές:
Ημερήσιος Τύπος (Εφημερίδες "ΕΜΠΡΟΣ", "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ")

 




3 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Κάτι τέτοια ξεψαχνίζεις και μας εξάπτεις τον Πειραιολατρισμό.
Δημοσθένης Μπούκης του Γιάννη

tam tiririm είπε...

Κατά κάποιο τρόπο , το όλο τραγικό συμβάν μου θυμίζει τη θύρα 7 !!!

FRAN ZENN είπε...

H λειτουργία του πρέπει να σταμάτησε την δεκαετία 80-90. Θυμάμαι ακόμα τις μετακινούμενες βιτρίνες που είχε εξωτερικά με τις φωτογραφίες των ταινιών ή των θεατρικών έργων που παίζονταν .

Δημοσίευση σχολίου