ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΠΕΙΡΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΤΕΓΗΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ - 1930 - (ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ)

"Πειραϊκές ιστορίες του Μεσοπολέμου"

Ο Τσελεμεντές του Νέου Φαλήρου


Το μικρό παλατάκι στην παραλία του Νέου Φαλήρου, με τους κίονες στον ισόγειο χώρο του που βρίσκονταν ανάμενα στα Ξενοδοχεία ΑΚΤΑΙΟΝ και ΜΕΓΑ ήταν η επιχείρηση των αδελφών Γιώργου και Ιωάννη Τσελεμεντέ, πατέρα και θείου του Νικόλαου Τσελεμεντέ, που έμελε να ταυτίσει αργότερα το όνομά του με τον "Οδηγό Μαγειρικής"


Γράφει ο Στέφανος Μίλεσης

Στην παραλία του Νέου Φαλήρου, δίπλα στο ξενοδοχείο Ακταίον, υπήρχε ένα μικρό παλατάκι (κατασκευής κι αυτό της εταιρείας Σιδηροδρόμων, από το 1885-90 περίπου και μετά), με μεγάλη βεράντα στο ισόγειο. Εκεί σε αυτό το οικοδόμημα, στα χρόνια της Χρυσής εποχής του Νέου Φαλήρου (όπως είχαμε αναφέρει και σε παλαιότερο αφιέρωμα) δύο αδέλφια, οι Γεώργιος και Ιωάννης Τσελεμεντές, λειτούργησαν ένα μικρό ξενοδοχείο που στον ισόγειο χώρο του, υπήρχε εστιατόριο. Την εποχή εκείνη το όνομα του Τσελεμεντέ, δεν είχε γίνει ακόμα γνωστό, παρά μόνο στους κατοίκους του Νέου Φαλήρου, αφού από την μια πλευρά του μικρού Ξενοδοχείου - Εστιατορίου "ΤΣΕΛΕΜΕΝΤΕ", υπήρχαν οι εξέδρες των θαλάσσιων λουτρών του Φαλήρου και από την άλλη πλευρά, λίγο αργότερα ήταν το τέρμα όλων των γραμμών των Τραμ. Έτσι είτε αυτοί που κατέφθαναν από Αθήνα για θαλάσσια λουτρά, είτε οι Πειραιώτες που με τα ΤΡΑΜ κατέβαιναν Νέο Φάληρο, σταματούσαν μπροστά από την επιχείρηση των Τσελεμεντέδων, με αποτέλεσμα το όνομα αυτό να γίνεται και ευρύτερα γνωστό.

Κατά την συνήθεια της εποχής, οι υγειονομικοί έλεγχοι των ξενοδοχείων καθώς και όλων των κέντρων εστίασης, δημοσιοποιούνταν στον ημερήσιο τύπο, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν την ποιότητα των καταστημάτων. Έτσι από τους ελέγχους αυτούς μαθαίνουμε για τον Γεώργιο και τον Ιωάννη Τσελεμεντέ. Ο Ιωάννης ήταν ο μάγειρας της επιχείρησης αλλά στους ελέγχους υπέυθυνος της επιχείρησης εμφανίζεται ο αδελφός του Γιώργος.

Εστιατόριον Τσελεμεντέ. Αποτελέσματα ελέγχου έτους 1900

Δυστυχώς οι κριτικές δεν ήταν πάντα καλές με αποτέλεσμα το 1895 ειρωνικά σχόλια να γίνονται από τον ημερήσιο τύπο για το παρά την ακτήν του κ. Τσελεμετνέ ξενοδοχείο (Εφημερίδα ΣΚΡΙΠ)

  Στο βιβλίο του "Καπετάν Ανδρέας Ζέππος" ο Ευάγγελος Αθηναίος αναφέρει για το εστιατόριο αυτό, λέγοντας ότι ο πρόγονος του γνωστού Τσελεμεντέ, στα χρόνια που προηγήθηκαν, ήταν σεφ στα ανάκτορα του Βασιλέα Γεωργίου Α΄, χωρίς όμως να αναφέρει το όνομά του, που μάλλον πρόκειται για τον Ιωάννη αφού αυτός ήταν Μάγειρας. Επίσης προσθέτει αναφερόμενος στην ιστορία του κτηρίου αυτού, ότι το 1920, το κατάστημα του Τσελεμεντέ το πήρε μια οικογένεια Ρώσων εμιγκρέδων και εκεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα, έκανε την εμφάνισή της η Ρώσικη σαλάτα.

Πάντως γεγονός είναι ότι ο γιός του Γεωργίου Τσελεμεντέ, Νικόλαος Τσελεμεντές αν και προορίζονταν για γραμματικός, καθότι είχε τελειώσει γυμνάσιο, έφτασε να εργάζεται στο κατάστημα του πατέρα του και του θείου του Ιωάννη (που ήταν ο Μάγειρας της επιχείρησης), όχι απλά κάνοντας τα πρώτα του βήματα στον κόσμο της μαγειρικής, όπως συνήθως αναφέρουν λανθασμένα στις βιογραφίες του, αλλά έγινε ένας επαγγελματίας μάγειρας, αφού στις εκλογές του Σωματείου Μαγειροϋπαλλήλων Αθηνών - Πειραιώς του 1902, τον συναντούμε ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου (θέση ελεγκτή, Νικόλαος Τσελεμεντές), ενώ στις ίδιες εκλογές συναντούμε και τον θείο του Ιωάννη Τσελεμεντέ που ήταν ο δάσκαλος του Νίκου στα πρώτα του βήματα.

Εκλεγμένα Μέλη Δ.Σ. του 1902. Μεταξύ αυτών ο Νικόλαος Τσελεμεντές και ο θείος του Ιωάννης

 Στην συνέχεια και σύμφωνα με την επίσημη βιογραφία του, έφυγε για την Βιέννη, προφανώς γιατί η εμπειρία της κουζίνας δεν ήταν αρκετή, αλλά χρειάζονταν και η τελειοποίηση μέσω ειδικών σπουδών, ώσπου το 1910 ξαναεμφανίζεται στην Ελλάδα, μέσω άρθρων στις εφημερίδες, να δίνει συμβουλές και συνταγές για μια σωστή και οργανωμένη κουζίνα. Όλα τα άρθρα του συνοδεύονται από τον τίτλο "Οδηγός Μαγειρικής", τα οποία και αποτελούν το πρώτο του βιβλίο. Οι πωλήσεις πάνε καλά και υπάρχουν διαρκείς επανεκδόσεις.

Το 1915 η επιχείρηση (ξενοδοχείο - εστιατόριο) των Τσελεμεντέδων στο Νέο Φάληρο, πωλείται στον γνωστό τότε επιχειρηματία Ευάγγελο Σταυρόπουλο, ο οποίος ήδη ήταν διευθυντής του "Αττικού" εστιατορίου, ανακοινώνεται ότι θα λειτουργεί στο εξής μόνο ως εστιατόριο και μετονομάζεται σε "Φαληρική Αύρα". Τις πρώτες εκείνες μέρες λοιπόν κυριαρχούν δύο προσδιορισμοί για το κτήριο ως "Φαληρική Αύρα, πρώην Τσελεμεντέ". Στις 21 Ιανουαρίου του 1919 ο μάγειρας δάσκαλος του Νίκου και θείος του, ο Ιωάννης Τσελεμεντές πεθαίνει και ο Νίκος ξεκινά να εργάζεται ως διευθυντής στο Ξενοδοχείο "ΕΡΜΗΣ". Η θέση αυτή του Νικόλαου, ως Διευθυντή Ξενοδοχείου, είναι άλλη μια απόδειξη ότι η επιχείρηση των Τσελεμεντέδων, δεν ήταν μόνο εστιατόριο, αλλά ξενοδοχείο μετά εστιατορίου στον ισόγειο χώρο.  

Ανακοίνωση ότι η επιχείρηση του Τσελεμεντέ, μετονομάζεται σε "Φαληρική Αύρα" και θα λειτουργεί υπό νέα διεύθυνση (1915)

 Το όνομα "Φαληρική Αύρα" ή απλά "Αύρα" ήταν αυτό που τελικώς θα χαρακτηρίσει το κτήριο αυτό, αφού και οι σημερινοί Νεοφαληριώτες το θυμούνται με το όνομα αυτό. Στην πορεία το εστιατόριο "Αύρα" την δεκαετία του '50, θα είναι γνωστό ως το εστιατόριο της Ουρανίας Σταμέλου και θα αποθανατιστεί μάλιστα και σε σύγχρονες φωτογραφίες.


Δεκαετία '50. Η επιχείρηση πρώην Τσελεμεντέ, θα μετονομασθεί αρχικώς σε "Φαληρική Αύρα" και τελικά θα μείνει στην μνήμη απλά ως "Αύρα" της Σταμέλου
Νέο Φάληρο. Η "Αύρα" της Σταμέλου
 Η συνεργάτιδα του ιστολογίου Νανά Ιωαννίδου, μας πληροφορεί ότι το 1968 η επιχείρηση "Αύρα" έχει ενοικιασθεί από τον θείο της (αδελφό της μητέρα της) Βασίλειο Σαλαπατάρα που την ονόμασε "ΓΑΛΑΖΙΟ ΚΥΜΑ" και την λειτουργούσε ως αναψυκτήριο, μεζεδοπωλείο, μέχρι που την γκρέμισε ο Σκυλίτσης, τέλος που είχαν και πολλά άλλα κτήρια στο Νέο Φάληρο και στον Πειραιά, επί δημαρχίας του. Εκεί (στο Γαλάζιο Κύμα) μάλιστα στα τελευταία έρχονταν σχεδόν καθημερινά και η Ζωζώ Νταλμάς, που ήταν σχεδόν τυφλή από ζάχαρο και είχε βοήθεια συνοδού.

Η Ζωζώ Νταλμάς η γυναίκα των SANTE σύχναζε στην Αύρα του Φαλήρου
Όσο για τον Νικόλαο Τσελεμεντέ, που τον είχαμε αφήσει ως Διευθυντή του ξενοδοχείου "ΕΡΜΗΣ", έφυγε για σχεδόν όλο τον κόσμο. Εργάσθηκε σε Πρεσβείες, έκανε γευστικές οδύσσειες σε Τουρκία, Ρωσία, Γαλλία, Ιταλία, Αγγλία και Αμερική ώσπου το 1932 ξαναγύρισε στην Ελλάδα και προχώρησε σε νέα έκδοση βιβλίου συμπληρωμένη και πιο ολοκληρωμένη, με τίτλο φυσικά "ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ". 

Η έκδοση αυτή ήταν τόσο πετυχημένη που το όνομά του ταυτίστηκε πλέον με τον οδηγό, τόσο που οδηγός μαγειρικής να είναι ο Τσελεμεντές. Σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που αγνοούν ότι "Τσελεμεντές" είναι επίθετο και πιστεύουν ότι έτσι ονομάζεται κάθε βιβλίο συνταγών.

Νικόλαος Τσελεμεντές

Ο Νικόλαος Τσελεμεντές πέθανε στις 2 Μαρτίου του 1958 και ο Σπύρος Μελάς για τον θάνατο του γράφει ότι δεν πέθανε απλά ένας μεγάλος σεφ αλλά ο μεγαλύτερος συγγραφέας στην Ελλάδα, αφού το βιβλίο του έκανε τις περισσότερες πωλήσεις από οποιονδήποτε άλλο λογοτέχνη, ποιητή ή πεζογράφο.

2 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Καταπληκτική έρευνα και παρουσίαση, μπράβο

νανα ιωαννιδου είπε...

Αγαπητο Πειραιοραμα .
Σαν παλια νοικοκυρα διατηρω ενα του βιβλιο των εκδοσεων Φυτρακη του 1967. Αξεπεραστο οχι μονο στις γευσεις , αλλα ποιοτητα και απλοτητα μαγειρικης . Η Εστια ειχε γραψει οτι Ειχε κανει και πολλα χρονια αρχιμαγειρας του ιστορικου ξενοδοχειου Sacher της Βιεννης αλλα και του St Moritz της Ν Υορκης. Ο Τσελεμεντες δεν ανηκε στην γενια του τιποτα ! που ειχαν εκσταση κι ολας ! οπως του Ψαριου με μαρμελαδα!!!
που ετρωγαν μετα μανιας τα τελευταια χρονια οι Αθηναιοι σνομπαριστες !(οπως ολα ενα αχταρμα!)
Μας εδιδαξε τη γευση των γιαγιαδων μας .

Δημοσίευση σχολίου