"Πειραϊκές ιστορίες του Μεσοπολέμου"

Στο ιερό της Βενδίδος Αρτέμιδος (οδός Βενδιδείου Καστέλλας)

Το πειραιώτικο ανάγλυφο που βρέθηκε να εκτίθεται στο Μουσείο της Κοπεγχάγης.
Φέρει την επιγραφή "Artemis Bendis, Harbor of Piraeus".


του Στέφανου Μίλεση

Η Βενδίς ήταν η Θρακική Άρτεμις η λατρευομένη με το όνομα αυτό στον Πειραιά. Στον Πειραιά υπήρχε επίσης και το Βενδίδειον, ο ναός δηλαδή της Βενδίδος Αρτέμιδος

Ανάμεσα στους πολλούς κατοίκους με διαφορετική προέλευση που ζούσαν στον Πειραιά ήταν και οι Θρακιώτες. Κάθε κάτοικος ανάλογα με την καταγωγή του, έφερνε στη νέα πόλη της εγκατάστασής του, τον Πειραιά, όχι μόνο τα ήθη και τα έθιμα της ιδιαίτερης πατρίδας του, αλλά και τους θεούς της λατρείας του. 

Γράφει ο Ιάκωβος Δραγάτσης ότι κάποτε ο Πειραιάς ήταν πραγματική μεγαλούπολη στην αρχαία εποχή του, πόλη όπου ζούσαν μέχρι Φοίνικες αλλά και Πέρσες που είχαν φέρει τη λατρεία του Ήλιου του Μίθρα. Εδώ έβρισκες και Αντιοχείς και Σύρους και ανθρώπους από όπου μπορούσες να φανταστείς!

Κάθε πλοίο που εισερχόταν στο μεγάλο εμπορικό του λιμάνι αποτελείτο από δεκάδες διαφορετικές εθνότητες, που είτε έμεναν στον Πειραιά, είτε διέρχονταν από αυτόν, ένοιωθαν την ανάγκη να υπάρχει κάποιο ιερό της δικής τους λατρείας. Ο Πειραιάς είχε εποίκους από παντού συναποκομίζοντας και τα δικά τους θρησκευτικά καθεστώτα. 

Έτσι λοιπόν και οι Θρακιώτες που εγκαταστάθηκαν στον Πειραιά έφτιαξαν προς τιμήν της ιερό το καλούμενο Βενδίδειον στο οποίο τελούσαν εορταστικές εκδηλώσεις τα Βενδίδεια τη 19η Θαργηλιώνος ημερομηνία που σήμερα προσδιορίζεται περίπου γύρω στις αρχές Ιουνίου. 

Τα Βενδίδεια περιελάμβαναν πομπές και λαμπαδηφορίες. Οι περισσότερες εορτές άλλωστε εκείνα τα χρόνια λάμβαναν χώρα μεταξύ ανοίξεως και φθινοπώρου, ώστε να εξασφαλίζουν τη μεγαλύτερη συμμετοχή κόσμου λόγω ευμενών καιρικών συνθηκών. 

Το ιερό της Βενδίδος Αρτέμιδος ήταν διαφορετικό από εκείνο της Μουνιχίας Αρτέμιδος η οποία ήταν προστάτιδα θεά των Μινυών των πρώτων που εποίκισαν την πόλη του Πειραιά κατασκευάζοντας τη δική τους Ακρόπολη στο σημερινό λόφο της Καστέλλας που τότε για το λόγο αυτό καλείτο λόφος Μουνιχίας με το μικρό όρμο του ακριβώς από κάτω να καλείται όρμος της Μουνιχίας (σημερινό Μικρολίμανο). 

Αντίγραφο της Μουνιχίας Αρτέμιδος που κοσμεί σήμερα τον προαύλιο χώρο του Ναυτικού Ομίλου Ελλάδος. Το ιερό της Μουνιχίας Αρτέμιδος ήταν διαφορετικό  από εκείνο της Βενδίδος Αρτέμιδος  (Φωτογραφία από περιοδικό "ΑΕΛΛΩ")

Το ιερό της Βενδίδος Αρτέμιδος, προσδιορίστηκε ότι βρισκόταν κάπου κοντά στο Θέατρο Τσόχα της Καστέλλας, γιαυτό και εκεί τα παλαιότερα χρόνια υπήρχε δρόμος που καλείτο οδός Βενδιδείου (τις περισσότερες φορές ήταν γραμμένη η συγκεκριμένη οδός λανθασμένα, τη συναντούμε κάθε φορά και διαφορετικά όπως Βανεδίου (σε χάρτη του 1896)).



Κατά τον Ιάκωβο Δραγάτση ο προσδιορισμός του Βενδιδείου στην Καστέλλα είναι λανθασμένος και θα πρέπει κατά τη δική του άποψη να προσδιοριστεί πέριξ του Ζαννείου Νοσοκομείου. Την άποψή του αυτή, ενίσχυε η εύρεση ενός αναγλύφου που αναπαριστούσε την Άρτεμη Βενδίς και το οποίο για κάποιο λόγο που ουδείς γνωρίζει εξαφανίστηκε και βρέθηκε μετά από χρόνια να κοσμεί το Μουσείο της Κοπεγχάγης!

Σήμερα οι Δανοί έχουν δημιουργήσει ειδική θέαση τριών διαστάσεων (3D) ώστε να οι διαδικτυακοί επισκέπτες να επιτυγχάνουν ψηφιακή περιήγηση στο Πειραιώτικο ανάγλυφο, την οποία μπορείτε να δείτε εδώ


Στην Πολιτεία του Πλάτωνα αναφέρεται (εδάφ. 327α) ότι όταν ο Σωκράτης κατέβηκε στον Πειραιά μετά του Γλαύκωνος του Αρίστωνος, για να προσευχηθεί στην Θεά Μουνιχία Αρτέμιδα, έγραψε ότι η πομπή που παρακολούθησε ήταν ωραία, χωρίς όμως να υστερεί (να είναι κατώτερη) και η πομπή που έκαναν για τη δική τους Άρτεμη οι Θρακιώτες. Από αυτό διαφαίνεται ότι ήταν γνωστή η λατρεία της Βενδίδος Αρτέμιδος όχι μόνο στους Πειραιώτες που συμμετείχαν, αλλά και στους Αθηναίους που κατέβαιναν να παρακολουθήσουν, όπως έκανε ο Σωκράτης.

Ωστόσο είναι σημαντικό να επισημάνουμε για μια φορά ακόμη ότι οι ονοματοθεσίες, οι ονομασίες δηλαδή των οδών, δεν αποτελούσαν τυχαίο γεγονός, αλλά σηματοδοτούσαν μια άποψη για τη θέση ιερών και μνημείων της αρχαιότητας, σηματοδοτούσαν γεγονότα και ιστορικά συμβάντα της πόλης, σηματοδοτούσαν τη θέση που γεννήθηκαν ή έζησαν σπουδαία πρόσωπα. Δυστυχώς από μια εποχή και ύστερα οι δρόμοι άρχισαν να μετονομάζονται λαμβάνοντας ονομασίες άσχετες με την πόλη. Έτσι η οδός Βενδιδείου μετονομάστηκε σε οδό Κλεμανσώ, ονομασία που διατηρεί μέχρι και σήμερα. Στην ίδια περιοχή η ευχαριστίες των εγχωρίων πολιτικών προς τους ξένους δεν σταμάτησαν αλλά και οι γύρω δρόμοι μετονομάσθηκαν σε οδούς Λόυδ Τζώρτζ και Ουίλσονος όπως συνέβη άλλωστε και σε πολλές άλλες περιοχές της πόλης. 

Πέρα όμως αυτών, μου προκαλεί ιδιαίτερη θλίψη όταν βλέπω πως ακόμα και φωτογραφίες των ελληνικών αρχαιοτήτων, φέρουν κοστολόγιο και μάλιστα ιδιαιτέρως υψηλό. Η πνευματική κληρονομιά των προγόνων μας βρίσκεται διασκορπισμένη στα πιο απίθανα μέρη του κόσμου. Κληρονομιά την οποία και μόνο για να δεις σε φωτογραφία θα πρέπει να πληρώσεις! Οι αρχαιοελληνικοί θησαυροί αποτελούν όπως αρέσκονται να λένε, παγκόσμια κληρονομιά, κατά συνέπεια κάθε αρχαίο ελληνικό έργο τέχνης, δικαιολογείται να ανήκει ή να εκτίθεται οπουδήποτε στον κόσμο, χωρίς στον δημιουργό του (στην Ελλάδα) να καταβάλλεται αντίτιμο για αυτό. 

Αντίθετα το αντίτιμο για την πώληση φωτογραφιών έργων παγκόσμιας κληρονομιάς δικαιολογείται! Επιβάλλεται δε από τους ξένους, ακόμα και στις φωτογραφίες έργων, που δεν θα έπρεπε να βρίσκονται καν στα Μουσεία τους!   


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου